Tâm lý học: Tại sao những người thiếu tự tin thường tìm cách chiều lòng người khác?

Trong cuộc sống, mối quan hệ tích cực và bền vững không thể xây dựng chỉ bằng sự hi sinh. Ai cũng yêu thích những người có sự tự tin và khí chất, nhưng không ai muốn gần gũi những kẻ thiếu tự tin.

Gần đây, tôi đã xem một bộ phim có tên “Phàm nhân ca” và một cảnh trong phim đã khiến tôi phải suy ngẫm. Nhân vật Thẩm Lâm, một người mẹ hai con, sau nhiều năm không làm việc, buộc phải trở lại môi trường công sở. Cô đã tìm được việc tại công ty của một người bạn cũ nhưng lại lo lắng bị đồng nghiệp xa lánh. Ngay từ ngày đầu tiên, cô đã cố gắng “làm quen” với mọi người, thường xuyên hỏi xem ai cần hỗ trợ, và chủ động mời mọi người ăn trưa. Dù không thích trà sữa, cô vẫn đặt để hòa đồng với các đồng nghiệp trẻ. Mặc dù cô đã thể hiện sự nhiệt tình và chân thành, nhưng đồng nghiệp vẫn giữ khoảng cách, thậm chí có người đã bàn tán sau lưng: “Tại sao lại cố gắng làm thân với chúng tôi như vậy?“.

Nhìn vào màn hình, tôi cảm thấy xấu hổ thay cho cô ấy và cũng cảm thấy hổ thẹn với chính bản thân mình. Bởi lẽ, trong những ngày đầu đi làm, tôi cũng từng giống như cô ấy, luôn cố gắng lấy lòng người khác, sợ làm mất lòng ai. Nhiều năm trôi qua, khi nhớ lại những khoảnh khắc đó, tôi thực sự cảm thấy hối hận. Những gì tôi đã cho đi dường như không bao giờ được đáp lại bằng tình cảm chân thành, và tôi còn bị gán mác là “nhu nhược“. Khi tuổi tác tăng lên và cuộc sống trở nên bận rộn hơn, tôi không còn thời gian để bận tâm đến những người không quan trọng nữa.

Tôi hoàn toàn đồng tình với câu nói của nhà văn Tô Cầm: Những mối quan hệ tốt đẹp không cần phải nỗ lực quá sức.

Phần 1 – Đừng cố gắng lấy lòng người khác

Nhà tư vấn tâm lý Vũ Chí Hồng từng tiếp nhận một cô gái tên Tây Tây. Cô không thể hiểu vì sao mình luôn thân thiện mà các mối quan hệ lại không như mong muốn. Dù là đồng nghiệp, bạn bè hay trong tình cảm, cô luôn đặt người khác lên hàng đầu. Cô đã rất nỗ lực để vun đắp từng mối quan hệ, nhưng không ai thực sự trân trọng cô. Dần dần, Tây Tây cảm thấy cô đơn, như thể bị bỏ rơi.

Nghe câu chuyện của Tây Tây, Vũ Chí Hồng cũng chia sẻ về trải nghiệm của bản thân. Khi còn trẻ, ông tin rằng chỉ cần chân thành với người khác, ông sẽ nhận lại tình yêu và sự tôn trọng. Nhưng sau nhiều lần giúp đỡ mà không được đền đáp, ông cảm thấy kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần.

Qua nghiên cứu tâm lý học, ông nhận ra rằng điều này bắt nguồn từ “tính cách cần sự công nhận“. Nguyên nhân sâu xa là đứa trẻ bên trong chúng ta quá yếu đuối, chỉ có thể tìm kiếm giá trị của mình qua sự công nhận của người khác. Do đó, ông khuyên rằng nên tránh xa những người không đáng. Những trái tim không thể sưởi ấm, những kỳ vọng không bao giờ có thể đạt tới, hãy buông bỏ.

Nhà văn Duy Nạp, trước khi trở thành tác giả, từng là nhân viên văn phòng. Cô luôn xem mình là người phục vụ, cố gắng lấy lòng đồng nghiệp, thậm chí nhường lại thành quả của mình. Cô nghĩ rằng, nếu chân thành, mọi người cũng sẽ đối xử chân thành với cô. Nhưng thực tế, không ai coi cô là bạn. Cô cảm thấy đau khổ, và gọi đó là “cảm giác tan vỡ“.

Chỉ đến khi một người bạn nói với cô: “Dù có mất tất cả, cũng đừng bao giờ đánh mất lòng tự trọng”, cô mới nhận ra. Sau một thời gian đấu tranh nội tâm, Duy Nạp quyết định không cố gắng lấy lòng ai nữa. Cô đã chuẩn bị tâm lý cho việc cô lập, nhưng không ngờ, càng giữ vững nguyên tắc, công việc của cô càng thuận lợi.

Nhìn lại, cô nhận ra rằng mọi đau khổ đều xuất phát từ việc muốn làm hài lòng mọi người.

Triết gia Schopenhauer từng viết: “Một trong những điểm yếu lớn nhất của con người là quá chú trọng đến cách người khác nhìn nhận về mình.“.

Nhiều người đã vô tình rơi vào bẫy của sự lấy lòng vì một người nào đó, một mối quan hệ nào đó. Nhưng thế giới này không bao giờ ưu ái những ai xem nhẹ chính mình. Mối quan hệ thực sự tốt đẹp không thể đạt được bằng sự hi sinh. Ai cũng yêu thích người có sự tự tin, nhưng không ai thích những kẻ tự ti.

Phần 2 – Đừng cố gắng chiều lòng người khác

Nữ diễn viên Đào Hân Nhiên, sau khi đóng “Chân Hoàn Truyện”, đã nhanh chóng rời bỏ màn ảnh. Nhiều người tiếc nuối cho cô, nhưng trong một cuộc phỏng vấn, cô nói: “Gần tuổi rồi, tôi không còn hứng thú đóng phim với ai nữa. Hợp thì chơi, không hợp thì rời đi.” Với những “mối quan hệ hời hợt“, cô dễ dàng xóa bạn bè hoặc hủy theo dõi trên mạng xã hội mà không cần phải nhấn thích bài đăng.

Tôi thực sự ngưỡng mộ sự dứt khoát của cô. Không phải ai cũng dám nghĩ đến điều này, chứ đừng nói là thực hiện.

Vì vậy, có những người dù không thích các buổi tiệc tùng vẫn phải tham gia, chịu đựng mệt mỏi hàng giờ; hay dù không nhớ tên họ hàng, vẫn cố gắng thăm hỏi vào dịp lễ; hay dù cả năm không liên lạc, nhưng khi một người bạn cũ nhờ vả, vẫn không dám từ chối.

Khi còn trẻ, người ta thường thích sự náo nhiệt, sợ cô đơn và hứng thú với việc kết giao rộng rãi. Nhưng khi đến một độ tuổi nhất định, khi thời gian trở nên quý giá hơn, người ta lại khao khát sự tĩnh lặng.

Tôi đặc biệt ngưỡng mộ nhà văn Lý Quyên vì điều này. Sau khi bộ phim “A Lặc Thái của Tôi” thành công, sự nghiệp của cô bùng nổ. Các buổi phỏng vấn, livestream, tọa đàm dồn dập kéo đến. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, cô lại biến mất khỏi truyền thông.

Lý do là gì? Khi tham gia phỏng vấn, bất kể chương trình được sắp xếp thế nào, bất kỳ người dẫn dắt nào, cô vẫn giữ thái độ bình tĩnh. Cô chỉ nói những gì mình muốn nói, còn nếu không thích, cô im lặng. Nếu cảm thấy không thỏa mãn, cô không ngần ngại thể hiện sự chán chường. Có người cho rằng cô đã bỏ lỡ cơ hội, nhưng thực chất, đó là lựa chọn thông minh để tránh xa những ồn ào vô nghĩa. Bây giờ, cô đã trở về với cuộc sống bình dị và tự do.

Nhà văn Lương Vĩnh An đã từng nói: “Tất cả các mối quan hệ hời hợt cuối cùng sẽ kết thúc.” Thay vì chờ đợi đến khi “không thể tiếp tục“, tốt hơn là chủ động buông bỏ những mối quan hệ không cần thiết.

Chúng ta không phải là những kẻ trốn tránh giao tiếp, mà là những người biết giữ lại năng lượng để chăm sóc cho chính bản thân mình. Đây không phải là “không biết hòa đồng“, mà là sự khôn ngoan của người trưởng thành.

Phần 3 – Đừng cố gắng kết giao một cách gượng ép

Có một blogger đã chia sẻ câu chuyện về một ông chủ nhỏ, người rất khao khát gia nhập một hiệp hội doanh nhân. Hiệp hội này yêu cầu đầu vào rất khắt khe, hầu hết thành viên đều là CEO của các công ty lớn. Biết mình không đủ đẳng cấp, ông đã tìm mọi cách để tiếp cận những nhân vật quan trọng trong hội.

Ông đã chi một khoản lớn để tổ chức một bữa tiệc, với toàn bộ trứng cá muối và gan ngỗng cao cấp, tổng cộng lên đến 10kg. Ông đã đặt chúng trong hai cái tô lớn, kèm theo biển hiệu “Tùy thích thưởng thức” để thể hiện sự chân thành.

Kết quả là, các vị khách vừa nhìn thấy hai tô thức ăn khổng lồ đã mất hết cảm giác ngon miệng và dần xa lánh ông. Sau sự kiện đó, ông trở thành trò cười trong giới, bị chế giễu là “nhà giàu mới nổi thiếu tinh tế“. Nhưng suy cho cùng, việc ông muốn phát triển bản thân không có gì sai. Sai lầm nằm ở chỗ cố gắng hòa nhập một cách gượng ép vào nhóm không thuộc về mình.

Nhiều nhà văn đã nói rằng: “Thế giới rộng lớn, với vô số vòng kết nối. Đừng cố gắng hòa nhập một cách khiên cưỡng, hãy để người khác có không gian, và giữ lại lối thoát cho chính mình.“.

Trong thực tế, khi gặp tình huống tương tự, lòng ham muốn và sự hư vinh thường chi phối chúng ta. Biết rằng mình không cùng đẳng cấp với người khác nhưng vẫn cố gắng kiễng chân để bắt tay họ. Biết rằng bản thân chưa đủ giá trị nhưng vẫn giả vờ giàu có để hợp tác. Kết quả là, càng cố gắng quá mức, càng dễ làm hỏng mọi việc. Vòng kết nối rất quan trọng, nhưng hiểu rõ bản thân còn quan trọng hơn. Hãy nhận thức đúng về mình, nâng cao năng lực, khi giá trị của bạn đủ cao, người tài giỏi sẽ tự tìm đến bạn.

Nhà văn Vương Tâm Ngao đã kể về một người đàn ông họ Lý. Anh Lý, hơn 30 tuổi, làm việc trong một công ty tư nhân suốt 6 năm mà vẫn chỉ là một nhân viên bình thường. Sau đó, anh quyết định thay đổi công việc. Chưa đầy một năm sau, anh đã thăng tiến từ nhân viên lên quản lý cấp cao. Anh cho biết bí quyết thành công của mình nằm ở chiến lược giao tiếp.

Sáu năm trước, anh chỉ mải chạy theo các mối quan hệ, cố gắng kết giao với mọi người. Nhưng sau khi đổi việc, anh chuyển trọng tâm sang học tập và chăm sóc khách hàng. Vương Tâm Ngao nhận xét rằng điểm nổi bật của anh Lý là đã đưa sự chú ý trở lại bản thân mình.

Bản chất của giao tiếp không phải là trèo cao, mà là sự thu hút lẫn nhau trên một mặt bằng bình đẳng. Đừng chạy theo một con ngựa, hãy dành thời gian đó để trồng cỏ. Khi xuân đến, cả triệu con ngựa sẽ tự tìm đến bạn.

Phần 4

Tô Thức, một người theo Phật giáo vào cuối đời, trước khi qua đời, có một nhà sư đã khuyên ông nên suy nghĩ về thế giới Tây Phương Cực Lạc.

Bằng cách này, tâm hồn có thể thăng lên Cõi Tịnh Độ nhờ sức mạnh tư tưởng. Nhưng Tô Thức đã lắc đầu, nói bốn chữ mang ý nghĩa sâu sắc: “Trứ lực tức sai“.

Ý của ông rất rõ ràng: bạn càng cố gắng, thì khả năng phản tác dụng càng lớn. Không có gì có thể bị ép buộc, và điều này cũng đúng khi bạn tương tác với người khác.

Bởi vì không có mối quan hệ nào có thể đạt được bằng sự cưỡng ép, tốt hơn là để mọi thứ diễn ra tự nhiên. Nên buông tay hãy buông tay, những điều nên đến sẽ tự khắc đến.

Theo: Diệu Đan (Thanh Niên Việt)